Đi tìm vẻ đẹp nguyên sơ, yên bình ở… Chênh Vênh

Thứ tư - 23/11/2022 10:48
Gác lại những bộn bề của công việc, tranh thủ hai ngày nghỉ cuối tuần tôi quyết định lang thang, trải nghiệm vùng đất miền tây Quảng Trị bằng đường bộ từ hướng Quảng Bình. Từ thành phố Đồng Hới theo đường Hồ Chí Minh nhánh Đông chạy ngược về phía Nam khoảng 43km đến ngã tư Thạch Bàn, rẽ theo Quốc lộ 15 thêm 25km nữa thì gặp đường Hồ Chí Minh nhánh Tây.
     
z3904952410797 73f5992799827cf6d6f95de7da9e67a0
Đường vào thác Tà Puồng. Ảnh: Hoàng Bùi

     Từ đây, con đường quanh co giữa núi rừng của khu bảo tồn thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong phía Quảng Bình và khu bảo tồn thiên nhiên bắc Hướng Hóa phía Quảng Trị ngút ngàn rừng cây, thỉnh thoảng xuất hiện vài thác nước nhỏ bên đường mỏng manh như dải lụa trắng điểm xuyến trên nền xanh. Những con dốc lúc lên, lúc xuống dài miên man với biển mây bồng bềnh. Các điểm cao từ trên 800m trở thành vùng tiểu khí hậu trong lành có bốn mùa trong một ngày. Cả một quảng đường không thấy bóng người, chỉ có tiếng chim kêu, tiếng vượn hú và tiếng máy xe đơn độc dội vào vách núi như độc thoại với thiên nhiên hoang vu.
        Qua hết địa phận của khu bảo tồn thiên nhiên bắc Hướng Hóa, tôi mới gặp lác đác vài bản làng xa xa bên các triền núi, những ngôi nhà sàn yên ắng, nằm lẽ loi dưới bóng nắng nhạt phếch, lộng gió núi. Điểm dừng chân đầu tiên là cây cầu cùng tên bắc qua dòng Sê Păng Hiêng. Sông Sê Păng Hiêng ở miền tây Quảng Trị vẫn được xem là một dòng sông mang số phận “truân chuyên” khi chỉ cách Cửa Tùng chưa đầy 50km mà phải chảy ngược qua đất Lào, hành trình qua bao ghềnh thác mới trở về với sông cái Mê Kông rồi trở ngược lại đất Việt trước khi hòa mình vào biển lớn.

 
z3904951455558 be83b0ade8646d3949e99759475e362f
Vẻ đẹp thác Tà Puồng. Ảnh: Hoàng Bùi
 
      Sông mùa này cạn nước, trơ trọi toàn đá lởm chởm có thể lội bộ. Cách chân cầu hơn 100m là ngã ba nơi dòng suối từ thác Tà Puồng đổ về cung cấp thêm nước cho sông. Ở huyện Hướng Hóa tỉnh Quảng Trị có hai dòng sông chảy ngược về phía mặt trời lặn, đó là dòng Sê Păng Hiêng và dòng Sê Pôn. Từ cầu Sê Păng Hiêng đi khoảng 1km nữa tôi đến được thác Tà Puồng, đây là thác nước đẹp, hoang sơ và hùng vĩ bậc nhất của tỉnh Quảng Trị.
      Nghĩ ngơi, chụp vài tấm hình lưu lại kỷ niệm tôi tiếp tục vượt đèo Sa Mù. Đ
ỉnh đèo Sa Mù cao hơn 1.000m, một đồng cỏ rộng khoảng 20 ha, được người dân làm nơi chăn thả gia súc và làm nương rẫy. Đây cũng là điểm lý tưởng để ngắm mây bay giữa các đỉnh núi. Ngay dưới chân đèo Sa Mù là thôn Chênh Vênh thuộc xã Hướng Phùng (huyện Hướng Hóa, Quảng Trị). Chỉ riêng mỗi cái tên thôi cũng đã cuốn hút tôi lắm rồi. Mới nghe qua, đã thấy chống chếnh, chơi vơi như những đám mây bay qua đỉnh Sa Mù.

 
z3904950104183 9436944512e37e999b4b975ebe22ee52
Đỉnh đèo Sa Mù bốn mùa mây giăng. Ảnh: Hoàng Bùi

      Tôi quyết định chọn nơi đây để dừng chân trải nghiệm và ngủ lại qua đêm. Thôn Chênh Vênh có diện tích 1.500 ha, với 130 hộ, 440 khẩu, 100% cư dân là người Vân Kiều. Thôn nằm sát đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, được bao bọc bởi sông suối, đồi núi hoang sơ, hùng vĩ và đặc biệt là bởi cánh rừng Chênh Vênh.
      Gặp gỡ, tiếp xúc với những người cao tuổi trong thôn tôi được kể lại rằng, rừng Chênh Vênh đã tồn tại dưới chân núi Sa Mù hàng trăm năm rồi. Thời chiến tranh, cánh rừng này còn là rừng nguyên sinh, gần như chưa có bước chân người đặt tới. Đến khi cộng đồng người Bru - Vân Kiều về sinh sống dọc con suối Chênh Vênh chạy cắt ngang giữa khu rừng, thì khu rừng này trở thành rừng thiêng và được gọi tên theo tên con suối. Người Vân Kiều sống nhờ rừng, thức ăn cũng từ rừng, nước uống cũng từ rừng nên không ai dám xâm phạm vào rừng. Nhưng người từ nơi khác đến đã từng bước phá hoại khu rừng. Trước thực tế ấy, từ năm 2017, UBND huyện Hướng Hóa (Quảng Trị) đã giao cho thôn Chênh Vênh quản lý gần 700ha. Từ đó đến nay, diện tích rừng này đã phát triển rất tốt, từng bước hạn chế tình trạng phá rừng. Không phải ngẫu nhiên mà từ 5 năm qua rừng Chênh Vênh đã trở thành khu rừng bền vững và có giá trị cao. Tôi đã rất bất ngờ khi biết được rừng Chênh Vênh là cánh rừng đầu tiên tại Việt Nam do cộng đồng bà con Vân Kiều quản lý được cấp chứng chỉ chứng nhận quản lý rừng bền vững theo tiêu chuẩn FSC (một chứng chỉ có 10 bộ nguyên tắc với gần 200 nguyên tắc và tiêu chí của Hội đồng Quản trị rừng thế giới Forest Stewardship Council - FSC - một tổ chức phi chính phủ quy mô toàn cầu có trụ sở tại Đức biên soạn).

 
z3904952950176 cd9657ee3f2ff768aec10ad0be68fa06
Cây cổ thụ trong rừng Chênh Vênh. Ảnh: Hoàng Bùi
   
     Cơ sở để thôn Chênh Vênh nhen nhóm ý tưởng làm du lịch từ rừng bắt nguồn như thế. Nhưng dấu ấn “nâng tầm” du lịch sinh thái ở đây là việc Ủy ban Y tế Hà Lan - Việt Nam (MCVN), phối hợp UBND xã Hướng Phùng tổ chức khai trương tour du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng ở thôn Chênh Vênh. Đây là tour du lịch gắn với phát triển rừng, kết hợp tìm hiểu đời sống người dân tộc thiểu số (DTTS) Bru-Vân Kiều.

 
z3904950579712 8e9d367671d8db8f39d9dfc69dd192bc
Nấm mọc trên các thân gỗ mục trong rừng Chênh Vênh. Ảnh: Hoàng Bùi
 

      Biết tôi có ý định đi tham quan, tìm hiểu quanh thôn, anh Hồ Văn Nhân, thành viên ban quản lý rừng cộng đồng vui vẻ nhận lời dẫn đường. Điểm đến đầu tiên là rừng Vầu (tên người dân dùng để gọi rừng Tre), bước qua lối mòn nhỏ bên đường, tôi như lạc vào một không gian của phim trường cổ trang nào đó, mênh mông, bạt ngàn toàn tre, thẳng tắp.
 
z3904953815541 68113d794bd21176cfa3eab9076f86e2
Bạt ngàn rừng tre thẳng tắp. Ảnh: Hoàng Bùi
 
      Anh Hồ Văn Nhân cho biết thêm, bên cạnh những khu vực chỉ có cây thuần chủng như rừng Vầu này thì rừng Chênh Vênh còn có rất nhiều loại cây thảo dược quý được người dân địa phương lấy về chữa bệnh thông thường và dùng hằng ngày trong sinh hoạt như lá quế, lá vằng, cỏ máu…
     Ấn tượng đến nổi cứ bước được vài bước tôi lại đứng chụp hình, có lẽ cũng vì muốn giới thiệu thêm nhiều điểm tham quan của quê hương nên người dẫn đường luôn miệng giục. Do đó, dù chỉ mới đi được vài trăm mét nhưng lại mất hơn một giờ nên tôi đành quay ra để đến điểm tham quan thứ hai. Đó là suối Chênh Vênh với điểm nhấn là thác nước.

 
z3904950790462 3567b50e3e3cb7fef6816acb42af5acf
Những chòi tre được dựng sẵn phục vụ khách du lịch nghỉ ngơi tại thác Chênh Vênh. Ảnh: Hoàng Bùi
 
      Bà con trong thôn đã cải tạo làm thêm các cầu tre để lên xuống suối được dễ dàng. Tôi quan sát thấy còn có nhiều lán được dựng bằng tre làm chổ nghỉ chân phục vụ ăn uống cho du khách. Loanh quanh một hồi thì mặt trời cũng đã xế bóng, tôi và Nhân quyết định quay về. Điểm lưu trú tối nay của tôi có tên là xóm Rờ Vê. Những người có ý tưởng lập nên tour du lịch này cũng đã hỗ trợ cải tạo một số nhà sàn truyền thống của người Vân Kiều để xây dựng thành Homestay phục vụ khách du lịch.
 
z3904953181377 1a942ad3765f6f66f90776e1600b7c5b
Xóm Rờ Vê, nơi bà con Vân Kiều đón khách. Ảnh: Hoàng Bùi
     
     Du khách có thể lựa chọn ngủ trong nhà sàn hoặc ngủ lều trên đỉnh đồi Sa Mù để ngắm bình minh. Cải tạo nhà sàn truyền thống, quầy trưng bày nông sản, hệ thống nước sạch, nhà tắm sử dụng năng lượng mặt trời, tập huấn kỹ năng làm du lịch, thành lập đội quản lý và bảo vệ du lịch… cho người dân. Khoảng sân rộng ở giữa dùng để tổ chức sinh hoạt cộng đồng, tổ chức các lễ hội truyền thống của người dân...

 
z3904952221693 5ab6aa1b9c9de0ad28e8853c136a57d9
Bà con địa phương chế biến món ăn cho khách. Ảnh: Hoàng Bùi
 
     Với 100% cư dân ở làng là người Vân Kiều nên nét văn hóa truyền thống còn rất “đậm đặc” để hút khách khám phá, tìm hiểu. Tùy vào từng thời điểm trong năm, du khách có thể được chứng kiến các lễ hội đặc sắc của người Vân Kiều như Lễ hội mừng lúa mới, lễ cúng Trời, lễ hội mừng làng mới, lễ hội cồng chiêng… Cùng với đó, là các phong tục tập quán truyền thống, các làn điệu dân ca như Oát, Tà Oải, Cha Chấp, Ka Lơi, A Dên… và nhiều nghề thủ công truyền thống của người Bru Vân Kiều như đan lát, nấu rượu men lá. Buổi tối, những món ẩm thực như xôi nếp rẫy, gà, heo nướng, các món rau rừng, măng luộc, bắp chuối rừng luộc…được mang ra đãi khách. Tôi say sưa với những món ăn dân dã, ngất ngây với rượu men lá, chìm đắm trong tiếng đàn ta lư giữa núi rừng…Trời khuya tỉnh mịch, tôi dễ dàng chìm vào giấc ngủ sau một ngày với hành trình dài. Sáng tỉnh dậy thấy người thật khoan khoái, làn sương mỏng bao phủ bản làng cũng đủ để người lữ khách như tôi cảm thấy se lạnh.
 
z3904960108577 bd956d32e7ba544ccb74e53ed7e86312
Camping qua đêm tại Chênh Vênh. Ảnh: Hoàng Bùi
 
    Sau bữa sáng tự hài lòng với tô mì tôm trứng, thu dọn hành lý tạm biệt bà con để tiếp tục hành trình quay về. Lưu luyến cảm xúc về Chênh Vênh cùng mô hình du lịch sinh thái đang dần hình thành với bà con Vân Kiều dưới chân đèo Sa Mù. Để rồi dự cảm một tương lai không xa, Chênh Vênh chỉ là tên gọi của thôn làng chứ không còn là hiện thực cuộc sống. Chênh Vênh sẽ là điểm đến có sức hút đối với du khách xa gần./.
 

Tác giả bài viết: Hoàng Bùi

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây