Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, thương mại điện tử (TMĐT) đã trở thành một trong những lĩnh vực phát triển năng động nhất, góp phần quan trọng trong việc thay đổi phương thức kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo thuận lợi cho người tiêu dùng tiếp cận hàng hóa, dịch vụ.
Hình ảnh minh họa về thương mại điện tử
Nếu như trước đây, hoạt động kinh doanh chủ yếu diễn ra qua kênh truyền thống thì nay, chỉ với vài thao tác trên điện thoại hoặc máy tính, người tiêu dùng có thể dễ dàng tiếp cận hàng trăm nghìn sản phẩm từ mọi vùng miền. TMĐT đã phá vỡ rào cản về không gian, mang hàng hóa Việt đến gần hơn với người tiêu dùng trong nước và quốc tế.
Sự phát triển của internet, công nghệ di động và các nền tảng thanh toán số đã mở ra kỷ nguyên mới cho hoạt động thương mại. TMĐT không chỉ giúp doanh nghiệp rút ngắn khoảng cách địa lý, giảm chi phí vận hành mà còn mang đến cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn trong và ngoài nước. Người tiêu dùng ngày nay có thể dễ dàng tìm kiếm, so sánh, lựa chọn sản phẩm và dịch vụ chỉ bằng vài thao tác đơn giản trên thiết bị thông minh.
Theo Báo cáo TMĐT Việt Nam 2024, tốc độ tăng trưởng của lĩnh vực này đạt hơn 20% mỗi năm, với quy mô thị trường ước đạt gần 25 tỷ USD. (Nguồn: Báo cáo Chỉ số thương mại điện tử Việt Nam năm 2024 (VECOM); Báo cáo e-Conomy SEA 2024 (Google, Temasek, Bain & Company); Quyết định 645/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ). Đáng chú ý, các sản phẩm nông nghiệp, đặc sản địa phương đang ngày càng hiện diện mạnh mẽ trên các sàn giao dịch như Postmart, Voso, Shopee hay Lazada. Tại tỉnh Quảng Trị, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã chủ động đưa sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng lên sàn, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ, quảng bá thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm.
Lợi thế rõ rệt nhưng cũng không ít thách thức, TMĐT mang lại nhiều ưu điểm vượt trội: tiết kiệm chi phí, mở rộng thị trường, giảm bớt khâu trung gian và tăng tính minh bạch trong giao dịch. Đặc biệt, trong giai đoạn dịch COVID-19, TMĐT đã chứng minh vai trò “kênh phân phối an toàn”, giúp duy trì hoạt động kinh doanh liên tục, giảm thiểu gián đoạn chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, lĩnh vực TMĐT vẫn còn đối mặt với không ít khó khăn. Hạ tầng logistics và giao nhận tại nhiều vùng nông thôn còn hạn chế; năng lực số của doanh nghiệp nhỏ, hộ sản xuất vẫn yếu; tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng và gian lận thương mại trên môi trường mạng vẫn diễn biến phức tạp. Một trong những thách thức lớn hiện nay là niềm tin của người tiêu dùng. Không ít người vẫn e ngại rủi ro khi mua hàng trực tuyến, từ chất lượng sản phẩm không đúng mô tả đến việc bảo mật thông tin cá nhân chưa đảm bảo. Điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường thanh tra, kiểm tra và hướng dẫn người dân tiêu dùng an toàn, thông minh trên nền tảng số.
Vậy đâu là định hướng phát triển bền vững trong tương lai?
Thực hiện Chiến lược phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2021–2025, các bộ, ngành và địa phương đang tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ: thúc đẩy thanh toán điện tử, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và phát triển logistics hiện đại.
Tại Quảng Trị, việc phát triển TMĐT được xem là một trong những hướng đi quan trọng để quảng bá sản phẩm địa phương, kết nối thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong thời gian qua Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh đã phối hợp với các sàn giao dịch TMĐT, đơn vị trung gian, … triển khai nhiều chương trình tập huấn, hướng dẫn kỹ năng bán hàng online, bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội, kỹ năng livetream bán hàng cho doanh nghiệp và hợp tác xã. Điển hình các lớp tập huấn như tập huấn về kỹ năng xúc tiến thương mại và tiêu thụ sản phẩm trên sàn thương mại điện tử shopee. Tấp huấn ứng dụng công nghệ số trong bán hàng cho doanh nghiệp các tỉnh Bắc Trung Bộ hay các khóa đào tạo ngắn hạn cho doanh nghiệp khi mở gian hàng bán trên shopee.
Hình ảnh một khóa tập huấn livetream bán hàng cho doanh nghiệp, HTX trên địa bàn tỉnh Quảng Trị của Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch. Ảnh: Cẩm Châu
Các chương trình tập huấn đã diễn ra thành công theo đúng mục tiêu, nội dung và thời gian đề ra. Bên cạnh việc học lý thuyết, học viên tham gia lớp tập huấn được hỗ trợ thực hành tạo tài khoản và livestream trực tiếp trên các nền tảng số; được giảng viên trực tiếp hỗ trợ chỉnh sửa những lỗi sai cơ bản. Qua đó đã giúp cho học viên nhìn nhận được vấn đề và ứng dụng thực tế vào hoạt động của doanh nghiệp. Chương trình tập huấn có nội dung thực tế, hấp dẫn và phù hợp với nhu cầu hiện nay của doanh nghiệp. Qua đó đã giúp doanh nghiệp tiếp cận các kiến thức bổ ích, có tính ứng dụng cao trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Lớp tập huấn cũng giúp cho cán bộ làm công tác xúc tiến thương mại tìm hiểu, học tập kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng và hỗ trợ doanh nghiệp ngày càng hiệu quả.
Giai đoạn 2026-2030 Căn cứ Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 03/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về việc phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030; UBND tỉnh Quảng Trị đã dự thảo Kế hoạch phát triển thương mại điện tử trên địa bàn tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026-2030 với mục đích đưa thương mại điện tử trở thành lĩnh vực phát triển quan trọng trong phát triển thương mại của tỉnh Quảng Trị; ứng dụng thương mại điện tử trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp là hoạt động được sử dụng phổ biến, quan trọng trong việc mở rộng kênh phân phối, phát triển thị trường doanh nghiệp, tiêu dùng hàng ngày của nhân dân; nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh của tỉnh Quảng Trị trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới và sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4; Phát huy vai trò quản lý nhà nước về thương mại điện tử của các ngành, các cấp, các tổ chức liên quan, đồng thời định hướng cho các doanh nghiệp, tổ chức trên địa bàn tỉnh Quảng Trị hoạt động về thương mại điện tử đúng quy định của pháp luật, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch, lành mạnh qua thương mại điện tử.
Chương trình đặt ra mục tiêu tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy thương mại điện tử trên địa bàn tỉnh phát triển bền vững, phấn đấu đến năm 2030 có 70% dân số trưởng thành tham gia mua sắm trực tuyến; doanh số bán lẻ thương mại điện tử tăng bình quân 20–30%/năm, chiếm khoảng 15–20% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của tỉnh. Đồng thời, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp với tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trong thương mại điện tử đạt trên 80% và 100% giao dịch mua bán trên website, ứng dụng thương mại điện tử có hóa đơn điện tử. Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng phát triển thương mại điện tử gắn với liên kết vùng và sản phẩm đặc trưng, tăng cường đưa các sản phẩm OCOP, sản phẩm thế mạnh của địa phương lên các sàn thương mại điện tử lớn trong và ngoài nước, từng bước thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, nhất là với thị trường Lào và Thái Lan. Hoạt động thương mại điện tử cũng được định hướng theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững, với mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng bao bì nhựa xuống tối đa 45%, nâng tỷ lệ bao bì có khả năng tái chế lên khoảng 50%, đồng thời thúc đẩy các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn của tỉnh tham gia các sàn thương mại điện tử. Song song với đó, tỉnh quan tâm phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm 100% cán bộ, công chức phụ trách lĩnh vực thương mại điện tử được bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước, nghiệp vụ chuyên ngành; khoảng 3.000 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và sinh viên được tham gia các khóa đào tạo, tập huấn về kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử.
Để hoàn thành được mục tiêu này là sự vào cuộc của các Sở, ban, ngành cần tích cực chủ động xây dựng nội dung, nhiệm vụ, giải pháp cụ thể và tổ chức thực hiện kịp thời, hiệu quả trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình. Doanh nghiệp tỉnh Quảng Trị cũng cần nghiêm túc tuân thủ các quy định của pháp luật trong quá trình hoạt động kinh doanh thương mại điện tử; xây dựng môi trường kinh doanh trực tuyến cạnh tranh, lành mạnh. Chủ động cập nhật các công nghệ, đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử để mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, kết nối khách hàng, bán hàng đa kênh. Ưu tiên sử dụng các hình thức, công cụ kinh doanh trên môi trường mạng
Với sự phát triển nhanh của công nghệ và xu hướng tiêu dùng trực tuyến, TMĐT được kỳ vọng sẽ tiếp tục bứt phá trong thời gian tới. Khi hạ tầng kỹ thuật được hoàn thiện, niềm tin người tiêu dùng được củng cố và năng lực số của doanh nghiệp được nâng cao, TMĐT sẽ trở thành trụ cột quan trọng của nền kinh tế số, góp phần đưa hàng Việt nói vươn xa, thúc đẩy tăng trưởng xanh, toàn diện và bền vững.
Cổng thông tin Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Quảng Trị
